صنایع پایین دستی و بالادستی پتروشیمی
صنایع بالادستی (UpStream) و صنایع پایین دستی (DownStream)
صنایع نفت و گاز بر اساس ماهیت، عملیات اجرایی و کاربریشان به سه دسته صنایع بالادستی، صنایع میان دستی و صنایع پایین 
دستی تقسیم میشوند:
صنایع بالادستی به انجام عملیات اکتشاف، تحقیقات، حفاری، استخراج و تولید نفت خام و گاز طبیعی مشغول هستند. این صنایع پس از پیدا کردن میادین جدید، مسئول انجام عملیات حفاری، احداث چاه و اسکله، استخراج نفت خام و گاز طبیعی و انتقال آنها به سطح زمین میباشند. به همین دلیل، گاهی اوقات این صنایع بهعنوان صنایع اکتشاف و تولید نیز شناخته میشوند.
فعالیتهای اصلی صنایع بالادستی شامل:
- انجام مطالعات کلی و جامع در مورد میادین گازی و نفتی
- بهرهبرداری و صیانت از منابع گازی و نفتی کشور
- استخراج و انتقال
- ذخیرهسازی
- صادرات
- نقشهبرداری
- زمینشناسی
- مطالعات ژئوفیزیک و ژئوشیمی
- خدمات فنی چاهها
- تزریق گاز، آب، هوا
- احداث و توسعه تأسیسات و صنایع وابسته
- تحدید حدود
- حفاظت و حراست از تأسیسات
تمام این فعالیتها برای استخراج نفت و عرضه آن به صنایع پایین دستی انجام میشود.
صنایع پایین دستی شامل تمامی عملیات پالایش و تصفیه نفت خام و گاز طبیعی را بر عهده دارند و مواد اولیه و مشتقات نفتی را از هم تفکیک میکنند. مواد تفکیکشده در پالایشگاهها و شرکتهای پتروشیمی در صنایع مختلف و برای تولید انواع کالاها استفاده میشوند.
عملیاتی مانند توزیع نفت، گاز و مشتقات آنها مانند بنزین، گازوئیل، روغنها، حلالها، روانکنندهها، آسفالت، رنگها، چسبها، سوخت کورهها، گریسها، کودها و آفتکشهای صنعتی، پروپان، اتانول، متانول، آمونیاک، بنزن و مواد اولیه تفکیکشده دیگر در بازارهای داخلی توسط شرکتها و صنایع پایین دستی پتروشیمی تنظیم میشوند.
برخی از مهمترین و پرفروشترین محصولات صنایع پایین دستی:
- پروپان
- پلیاتیلن ترفتالات
- پلی وینیل کلراید
- پلیاتیلن سبک
- پلی استایرن معمولی، مقاوم و نسوز
- اکریلونیتریل بوتادین استایرن
- پلیاتیلن سنگین تزریقی
- پلی پروپیلن نساجی و شیمیایی
- پلیاتیلن سبک و سنگین تزریقی
- سود کاستیک
- پرپان مایع
- PVC
- برش سنگین
- کریستال ملامین
- بوتادین
- بنزن
- پارازایلین
- آروماتیک
- تولوئن
- گاز بوتان
- اوره پریل
- آمونیاک گاز و مایع
- سوخت کوره
- اسید استیک
- اوره گرانوله
- منو اتیلن گلایکول و دی اتیلن گلایکول